22. august 2026
Kjære vener og kollegaer,
USA og Israel innleidde ein angrepskrig mot Iran i februar i år. I seks månader har amerikanske missil og bomber falle over sivile og militære mål inne i landet. Sjukehus, skular, energianlegg og nabolag er råka. Dei 168 skulejentene som vart drepne i Minab, har vorte det grufulle symbolet på denne krigen. Iranarar har vorte tvungne til å leve under konstant venting på nye åtak, medan iranske familiar utanfor landet gjennomlever den særeigne lidinga det er å sjå øydeleggjingane på avstand. Dette kjem i kjølvatnet av tre år med israelsk folkemord i Gaza, som har vorte gjennomført takka vere den ubønhørlege militære støtta frå USA.
Iran byrja ikkje denne krigen. Det gjorde USA og Israel. Iran står imot eit væpna åtak på sitt territorium og sitt folk. Dette grunnleggjande faktumet må avgjere tidfesting, språk og politiske ansvar for alle som skriv om Iran i dette augneblikket.
Det er i denne samanhengen eg las det opne brevet dykkar til dei politiske fangane i Iran.
Blant dykk er tidlegare politiske fangar (som Angela Davis) og ein noverande politisk fange (Mumia Abu-Jamal). Eg har stått saman med mange av dykk i dei fleste av dei store spørsmåla i vår tid. Sjølvsagt er det delar av brevet dykkar som eg er samd i, men eg meiner at dette brevet på denne tida spelar ei politisk skadeleg rolle. Akkurat no då USA og Israel er på defensiven, kan dette brevet skapa den typen politisk forvirring som gjer den faktiske politiske dynamikken på bakken uklår: Iran har det strategiske fortrinnet, etter å ha snudd det USA–israelske spørsmålet (bør Iran få lov til å ha atomvåpen) til eit iransk spørsmål (bør Iran tillate uhindra handel gjennom sine territorialfarvatn). Dette dannar bakteppet for venstresida si moralske klårleik: angrepskrigen har mislukkast, og den har leia Iran samt nabolanda inn i ein diskusjon om regional tryggleik snarare enn imperial tryggleik.
Men dette brevet, frå den globale nord, gjev den typen ideologisk dekkje som USA elskar: viss USA har tapt, så må ein late alle sider tape og late alle sider vere skuldige.
Det sentrale biletet, to blad på ei saks, er tankevekkjande, men feilaktig. Det antyder at det eine bladet er den islamske republikken og det andre bladet er USA og Israel, med det iranske folket som blir kutta av begge to. Feilen ved saksa er ikkje berre at blada er ulike. Det er at biletet får angriparen og den angripne til å framstå som parallelle kjelder til same fare, og dermed fjernar historia og makthierarkiet som bind dei saman. USA-imperialismen er ikkje berre ei undertrykking ved sida av ei anna. Den er makta som har kringsett Iran, øydelagt regionen, væpna Israel, pålagt heile folk sankasjonar og no ført krig til iransk territorium. Brevet dykkar plasserer angrepet og målet for angrepet i same moralske ramme.
USA har over 900 militære installasjonar utanfor sine eigne grenser, pålegg sankasjonar mot heile befolkningar, finansierer og væpnar Israel sitt folkemord i Gaza, og har øydelagt eller destabilisert land etter land. Iran, uansett kva innvendingar ein måtte ha mot det politiske systemet, har aldri innleidd angrepskrigar. Staten som voks fram frå revolusjonen i 1979, har ikkje innleidd erobringskrigar, men har i staden motstått invasjon frå Irak på vestleg påtrykk, kringsetjing, sankasjonar, sabotasje, attentat og no direkte åtak. Blada er ikkje likeverdige. Det eine er bladet til imperialistisk krig. Det andre, uansett interne motsetningar, er staten og samfunnet som blir skore i.
Tomleik
Det opne brevet hevdar at det finst ein ‘falsk binær mellom imperialisme og tom antimperialisme’. Eg var interessert i bruken av adjektivet ‘tom’.
For det første: Iran sitt faktiske forsvar av seg sjølv. Attentatet på kommandør Qasem Soleimani i Bagdad i Irak i 2020 markerte ein avgjerande fase i opptrappinga som kulminerte i det ulovlege åtaket på Iran i februar 2026. Soleimani var arkitekten bak Iran si framoverretta strategi, nemleg å byggje eit defensivt skjold gjennom pro-iranske væpna grupper som ville gå til åtak på Israel og USA sine militære posisjonar frå Libanon, Syria, Irak, Jemen, Palestina og andre land. Frå 2020 gjekk USA og Israel systematisk etter dette nettverket ved å prøve å øydeleggje Hamas, Hizbollah, Ansar Allah, og å få slutt på nyttinga av Damaskus som base for mange av desse gruppene samt Syria og Irak som ei logistisk livline frå Iran. Etter å ha svekkja dette skjoldet, kjende USA og Israel seg modige nok til å angripe Iran. Men dei rekna ikkje med at Iran har bygd eit system for å ramme dei amerikanske basane i Gulf-statane, og at Iran ville avgrense tilgangen til Hormuz-sundet.
Nyttinga av desse mekanismane frå Iran si side sette dei i eit strategisk overtak over USA og Israel (sistnemnde har seinare trekt seg meir i bakgrunnen i denne krigen). Iran sin antimperialisme er ikkje tom i det heile, men har tvert imot gjort det mogleg for det iranske folket å verne landet sitt mot ei imperialistisk overtaking. Dette er ein viktig bragd som blir hylla over heile den tidlegare koloniserte verda som eit av dei mest avgjerande strategiske tilbakeslaga USA har lide sidan nederlaget i Vietnam i 1975 (tilbaketrekkingane frå Afghanistan og Irak er av ein annan karakter enn dette iranske strategiske overtaket).
For det andre: I 1979 ropte dei iranske revolusjonære: I dag Iran, i morgon Palestina. Og faktisk, trass i nedkjempinga av venstresida i Iran like etter revolusjonen og med danninga av Den islamske republikken, stod støtta til Palestina fast. Iran har aldri so mykje som antyda normalisering med Israel, og har tvert imot vore klår i forsvaret av den palestinske saka. Ingen andre land i regionen har vore så trufaste mot den palestinske fridomsrørsla, og ingen har betalt ein so høg pris for den støtta.
Kvifor har USA og Israel vore besette av Iran sidan 1979? Ikkje på grunn av noko demokratispørsmål (Iran har eit valbasert politisk system, sjølv om det er forma av Vokterrådet og avgrensingar i politisk deltaking – akkurat som dei demokratiske krava til USA er innskrenka av oligarkisk makt, raseutestenging og pengedominans). Ikkje ein gong på grunn av nokon atomtrussel (Det internasjonale atomenergibyrået har ikkje fastslått at Iran har eit aktivt atomvåpenprogram, medan Iran si leiing gjentekne gonger har erklært atomvåpen som religiøst forbode).
Grunnen til at dei hatar Iran, er at det er trassig, og trassen deira inkluderer stillinga deira for den palestinske saka.
Ein kan sjølvsagt ha kva meining som helst om Iran, men å kalle antimperialismen deira for uthola i denne augneblinken er upresist.
USA må trekkje seg attende
Det opne brevet avsluttar med to krav: for det fyrste at den iranske staten må «no stanse si umenneskelege praksis med død og fengsling». Felles motstand mot dødsstraff, som eg deler, plasserer ikkje USA og Iran i same historiske eller politiske posisjon, og det rettferdiggjer heller ikkje å underordne det umiddelbare kravet om at angriparen må avslutte krigen, under ei generell tiltale mot landet som er under åtak. I denne perioden med USAs ulovlege krig mot Iran sette USA nitten menneske i hel ved giftig innsprøyting, men brevet seier ingenting om det (heller ikkje om den folkemordaktige behandlinga av palestinske fangar i dei israelske versjonane av Guantánamo – som Sde Teiman, som Wesam Afifa har skrive så rørande om; det einaste ein seier er at Iran brukar ‘same logikk for dominans’ som Israel, noko som er ei svært merkeleg formulering). Ein kan motsetje seg daudsstraff. Ein kan krevje rettferdig rettargang og human behandling av fangar. Ein kan lytte nøye til iranske arbeidarar, kvinner, minoritetar og politiske aktivistar. Men intern kritikk kan ikkje lausrivast frå dei konkrete tilhøva den vert framsett i.
Det andre kravet i det opne brevet er at USA og Israel ‘må avslutte sine barbariske krigar og brutale sankasjonar som med vitande vilje øydelegg samfunna våre’. Her er vi heilt samde. Men brevet er ikkje retta til USA; det er adressert iranske fangar. Det er ei anna kuriositet ved formuleringa. Underskrivarane er hovudsakleg USA-borgarar. Kvifor ikkje skrive til si eiga regjering? Brevet nyttar mesteparten av den analytiske energien sin på å konstruere ein felles fengselslogikk, medan kravet retta mot dei imperialistiske angriparane er pressa inn i den siste setninga. Den formelle fordømminga av krigen kansellerer ikkje det politiske byggverket til brevet; det gjev framleis parallell status til USA og Israel sin angrepskrig og det iranske fengselssystemet.
Frantz Fanon lærte oss at antikoloniale kampar ikkje utspelar seg under tilhøve dei sjølv har valt. Statar som er sett under permanent trugsel om invasjon, sabotasje og regimeskifte, utviklar djupe interne motsetningar, mellom anna tryggleiksinstitusjonar som kan vende tvang mot sitt eige folk. De ber ‘global sivilsamfunn og antimperialistiske aktivistar og organisasjonar’ om å ‘leggje press på Den islamske republikken ved å utfordre forteljinga deira’. Det vil i sum seie å be folk i verda om å ta ei stilling som ville svekkje Iran no, då dei står sterkt imot angrepskrigen. Det er ein tid for å fremje krav, og det er ein tid for å handle i solidaritet. Dette er tida for solidaritet med Iran, og ikkje ein tid for å fremje eit krav som gjev angripar-imperialistane eit fortrinn.
Kjære vener, nøytralitet eller ein tredje veg finst ikkje midt i ein angrepskrig. Ville vi skrive eit slikt brev til den vietnamesiske regjeringa i Hanoi under USA sin angrepskrig, eller til den cubanske regjeringa som no opplever ei frykteleg kveling frå USA? Kvifor rette dette inngrepet mot Iran nettopp no? Kvifor utfordre Iran akkurat då landet har USA og Israel på defensiven? Må ein be Iran om å vere perfekte før ein kan forsvare retten deira til å overleve?
I denne stunda byrjar solidaritet med eit klart krav: USA og Israel må avslutte den ulovlege krigen sin, og dei må trekkje seg attende.
Henta frå: International People’s Assembly